Kategori: Makaleler

Güneş Yılı Esaslı Takvim: Siyasetin ve Toplumsal Düzenin Zaman Ölçüsü Güç ilişkilerini incelerken, zamanın yalnızca bir kronoloji meselesi olmadığını fark etmek gerekir. Takvimler, sadece günleri ve ayları saymak için değil, aynı zamanda iktidarın örgütlenmesi, toplumsal düzenin sağlanması ve meşruiyetin tesis edilmesi için kullanılan araçlardır. “Güneş yılı esaslı takvim” kavramı, bu açıdan siyaset bilimi için bir mercek işlevi görür; çünkü hangi takvimin benimsendiği, hangi tarihin resmi tatil sayıldığı ve hangi ritüellerin devlet tarafından düzenlendiği, doğrudan iktidar, kurumlar ve ideolojilerle ilişkilidir. Bu yazıda, meşruiyet ve katılım kavramları ışığında, güneş yılı esaslı takvimin siyasal boyutunu analiz edeceğiz ve güncel siyasal olaylar, teoriler ile…

Gündüz Bey Mezarı Nerede? Kültürler Arası Bir Keşif Yolculuğu Dünyayı gezerken, mezarlıkların sessizliğinde tarih ve kültürün kesiştiği noktaları fark etmek, insanlığın çeşitliliğine dair benzersiz bir pencere açar. Her toplumun ölümle ilişkisi, ritüelleri, sembolleri ve mekânsal tercihleri, birer kültürel imza niteliğindedir. Gündüz Bey mezarı nerededir? sorusu, yalnızca coğrafi bir cevaptan ibaret değildir; aynı zamanda bu mezar üzerinden toplumların akrabalık yapıları, ekonomik sistemleri ve kimlik oluşumu süreçlerini anlamaya çalışmak için bir fırsattır. Ritüeller ve Semboller: Ölümün Evrensel Dili Her kültür, ölümü farklı bir dil ve semboller sistemiyle anlatır. Türkiye’de Osmanlı dönemine ait mezarlıklar, hem dini ritüelleri hem de sosyal statüyü yansıtır. Gündüz…

10 Yaş 150 Boy Kaç Kilo Olmalı? Bir Çocuğun Sağlıklı Gelişimi Üzerine Bir zamanlar, 10 yaşında, oyunlar oynayan, top peşinden koşan, dondurma yiyen, bisikletle mahalle turu atıp arkadaşlarıyla sokaklarda kaybolan bir çocuktum. O yaşlarda, boyum biraz uzun sayılırdı, ama her zaman kilosu konusunda kafamda soru işaretleri olurdu. “10 yaş 150 boy kaç kilo olmalı?” sorusu, o zamanlar belki de ailede en çok konuştuğumuz konulardan biriydi. Şimdi, 25 yaşında bir ekonomi mezunu olarak, verilerle uğraşıyorum ve aynı soruyu, çocukların sağlıklı gelişim süreçlerine dair daha farklı bir perspektiften ele almak istiyorum. Hadi gelin, bu soruya çocukların fizyolojik ve psikolojik gelişim sürecinden bakarak,…

Aleksitimi Olduğumu Nasıl Anlarım? Bir Ekonomi Perspektifi İnsanlar sınırlı kaynaklarla karşılaşır: zaman, dikkat, enerji ve sosyal sermaye gibi soyut girdiler de buna dahildir. Kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünen herkes için, bireysel içgörü ile karar alma süreçlerini anlamak, sadece piyasa davranışlarını değil, kendi duygusal tepkilerini de değerlendirmek anlamına gelir. Bu yazıda, aleksitimi—duyguları tanıma ve ifade etme güçlüğü—konusunu ekonomi teorileri çerçevesinde ele alacağız. Mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektiflerinden bakarak, piyasa dinamikleri, bireysel karar mekanizmaları, kamu politikaları ve toplumsal refah ilişkilerini tartışacağız. Mikroekonomi: Bireysel Kararlar ve Duygusal Sermaye Kaynak Kıtlığı ve Fırsat Maliyeti Mikroekonomi, bireylerin sınırlı kaynaklar (gelir, zaman, dikkat)…

Edebiyatta Şaka Yapmak Ne Demek? Yazının İçine Gülümseyerek Dalmak Sabah kahvemi yudumlarken bir düşünce aklıma geldi: “Yazarlar neden kelimelerle bizi güldürmeyi seçer?” Belki de herkesin içinde bir azıcık gençlik kalmıştır, belki de memur, emekli ya da öğrenci fark etmez; bir metin okurken içten bir gülümseme, beklenmedik bir ironi ya da zekice bir oyun ruhumuza dokunur. İşte tam burada edebiyatta şaka yapmak devreye girer. Peki edebiyatta şaka yapmak ne demek? kritik kavramları açısından bunu nasıl tanımlayabiliriz ve tarih boyunca nasıl bir evrim göstermiştir? Bu yazıda şakanın edebiyattaki tarihsel köklerinden günümüz tartışmalarına, akademik araştırmalardan istatistiklere kadar derinlemesine bir bakış sunacağız. Anahtar kelimeler…

Dinde İhtilâf ve Edebiyatın Aynasında Çoğul Sesler Edebiyat, insanın iç dünyasını, inançlarını ve çelişkilerini kelimeler aracılığıyla görünür kılar. Anlatı teknikleri ve semboller, okuyucuya yalnızca bir hikâyeyi aktarmakla kalmaz; aynı zamanda düşüncenin ve duygunun dönüşümüne aracılık eder. Dinde ihtilâf kavramı da, tıpkı edebiyatın çoğul seslerinde olduğu gibi, tek bir doğruya işaret etmeyen, tartışmaya, yoruma ve içsel sorgulamaya açık bir olgudur. İnsanlık tarihi boyunca inanç, kültür ve geleneklerin kesiştiği noktalarda ortaya çıkan ihtilâf, edebiyatın semboller ve imgelerle inşa ettiği dünyalarda da yankı bulur. İhtilâfın Tanımı ve Edebiyat Perspektifi Dinde ihtilâf, farklı yorum ve anlayışların ortaya çıkmasıyla, aynı kutsal metin ya da inanç…

1 litre benzine ne kadar yağ konur? kritik kavramları ve Enerji Dünyasının Kesişim Noktası Sabah kahvesini yudumlarken aklınızdan geçen küçük ama merak uyandırıcı bir soru olabilir: “Bir litre benzine ne kadar yağ konur?” Basit gibi görünen bu soru, aslında enerji üretimi, motor teknolojisi, çevresel etki ve tarihsel pratiklerin kesiştiği bir alanın kapısını aralar. Kimileri için bu sadece bir teknik detay; kimileri için ise ekonomik ve çevresel bir endişe. Peki, gerçekten 1 litre benzine ne kadar yağ eklemek mümkün veya mantıklı? Yakıt ve Yağ: Tarihi Perspektif Benzin ve yağın birlikte kullanımı, modern motorların doğuşuna kadar uzanır. 19. yüzyılın sonlarında, içten yanmalı…

Hava Tabakasında Oluşan Sert Esen Rüzgara Ne Denir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir Değerlendirme Rüzgarın Yönü ve Toplumun Hızla Değişen Dinamikleri İstanbul’daki bir sabah trafiğini düşünün. Toplu taşıma aracında, ayakta yolculuk yapan, kalabalığın içinde kaybolmuş, farklı hayatlar yaşayan insanlarla birlikte ilerliyorsunuz. Yaşadığımız şehirde, her şeyin hızla değiştiği, bazen yön bulmakta zorlandığımız bir gerçeklik var. İşte o gerçeklik, bazen havadaki rüzgar kadar sert ve yön değiştiren bir etkiye sahip. Hava tabakasında oluşan sert esen rüzgar, genellikle “jet stream” olarak bilinir. Ancak, bir toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet perspektifinden bakıldığında, bu rüzgarın simgesel bir anlam taşıdığını düşündüm. Toplumsal…

Pelşîn Ne Demek? Öğrenmenin Gücü ve Pedagojik Bir Yaklaşım Hepimiz hayatımızda bir şeyler öğrenmek için bir yolculuğa çıktık. Bazen bu yolculuk kolay, bazen ise karmaşık ve zorlayıcı oldu. Fakat öğrenmek, her zaman bir şekilde dönüştürücü bir güce sahiptir. Kişiyi sadece bilgiyle donatmakla kalmaz, aynı zamanda dünyaya bakış açısını, değerlerini ve düşünme biçimlerini de şekillendirir. Bugün, öğrendiğimiz kelimeler bile bize derin anlamlar sunabilir. Mesela, “pelşîn” kelimesi. Bu kelime, sadece bir sözcükten ibaret değil, bir kültürün, bir topluluğun dünyaya bakışının yansımasıdır. Peki, pelşîn ne demek ve bu kelimenin eğitimle, öğrenme süreciyle ne ilgisi var? İşte bu sorunun cevabını ararken, öğrenmenin gücüne dair…

Metabolizma Nedir? Tarihsel Bir Perspektif Tarih, sadece geçmişteki olayları anlatmakla kalmaz; aynı zamanda bugünümüze dair birçok sorunun yanıtlarını da sunar. Metabolizma, günümüzde sıkça duyduğumuz ve önemli bir biyolojik kavram olarak karşımıza çıkan bir terimdir. Ancak bu kavramın anlamı ve önemi, tarihsel olarak nasıl şekillendi? Metabolizmanın, hem bireysel sağlığımızda hem de toplumsal yaşamda nasıl bir rol oynadığını anlamak için, onun tarihsel gelişimine bakmak faydalı olacaktır. Bu yazıda, metabolizmanın bilimsel anlamda nasıl evrildiğine, önemli dönüm noktalarına ve toplumlar üzerindeki etkilerine tarihsel bir bakış açısıyla odaklanacağız. Metabolizma: Kavramın Başlangıcı ve İlk Kez Tanımlanması İlk Kez Tanımlanması: 19. Yüzyılın Bilimsel Devrimi Metabolizma kelimesi, kökeni…